Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter

A+E=O (achterstand + euro's = oplossing)

A + E = O

“Achterstand + Euro’s = Oplossing”.

“Het kan misschien ook dat je wel door mag naar de volgende klas maar dat je daar toch nog wat extra ondersteuning nodig hebt voor de eventuele hiaten in je kennis of ontwikkeling”, en “Leerlingen, ouders en docenten moeten er rekening mee houden dat veel meer scholieren een jaar over moeten doen of inhaalprogramma’s moeten volgen. Die boodschap geeft onderwijsminister Slob af na bijna een jaar van corona-onderwijs”.

En op de vraag in de persconferentie met kinderen welk cijfer minister-president Rutte zou geven aan hoe het kabinet het doet met het coronabeleid, antwoord hij: ” Ja, weet je, ik had ooit, zat ik op een school en dan mochten de kinderen zichzelf cijfers geven. En mijn ouders hebben mij daar gauw afgehaald, omdat die zeiden: dat is toch echt iets wat een leraar moet doen. Dus dat moet Nederland doen. Het is heel lastig om jezelf cijfers te geven”.

Het beeld dat onze bewindslieden over het onderwijs oproepen is een systeem van lineair en instrumenteel/bedrijfsmatig leren. Een systeem van optimaal op elkaar afgestemde activiteiten en als je die maar consequent en volgens de voorschriften in de juiste volgorde volgt is het resultaat gegarandeerd.En valt er een loopband uit in deze ‘leerfabriek’ dan zet je er toch gewoon een loopband bij. De medewerkers in opvang en onderwijs worden zo gedegradeerd tot Opvang – of Onderwijs ProductieMedewerkers. Zet er wat extra OPMers bij, focus je op waar het ‘fout’ is gegaan, zo snel mogelijk repareren en dan weer over tot de orde van de dag. Woorden als eigenaarschap, (zelf)reflectie en intrinsieke motivatie lijken voor hen van een andere planeet te komen.

De werkelijkheid is anders. Laten we op de eerste plaats eens kijken naar de ‘achterstand’’. Het is onjuist om steeds de nadruk op achterstanden te leggen. Wij spreken liever van een nieuwe beginsituatie. Uit alle artikelen en onderzoeken blijken in deze periode een aantal vaste en herkenbare elementen.

De ‘achterstand’:

  • is divers en geldt lang niet voor elk kind,
  • doet zich voor op vele terreinen, bij rekenen en taal, maar ook bij sociaal-emotionele ontwikkeling.
  • en kent vele oorzaken.

Oorzaken zijn vaak te vinden in het ontbreken van een stimulerende en uitdagende leeromgeving voor de kinderen. Kan met de thuissituatie te maken hebben, de rol van de ouders of de hectiek binnen het gezin, maar kan ook liggen in het ontbreken van de relatie tussen kinderen onderling in de groep en de kinderen met de leerkrachten. Wat dat betreft geeft de uitspraak van hoogleraar Luc Stevens, “zonder relatie geen prestatie” richting aan waar vaak de oorzaak gevonden moet worden en ook aan waar de oplossing ligt. Het herstellen van de fysieke relatie tussen kinderen onderling en de ouders en medewerkers van opvang en onderwijs om het  kind heen. Een relatie waarin de ouder ook echt weer de ouderrol kan vervullen en de pedagogisch medewerkers en leerkrachten hun specifieke rol vanuit het IKC, de opvang of de basisschool.

En dan komt het kabinet met het Nationaal Programma Onderwijs en een enorm bedrag van 8,5 miljard euro. Fantastisch natuurlijk en zeker een erkenning dat er echt wat moet gebeuren. Maar hoe ga je dit bedrag, en dan kijk ik specifiek even naar het basisonderwijs, nu inzetten. Een gemiddelde basisschool kan in het schooljaar 2021-2021 ongeveer € 180.000,- tegemoet zien. De eerste vraag die wel in mij opkomt is dat er waarschijnlijk geen ‘achterstanden’ voor kinderen van 0-4 jaar worden gesignaleerd.

De uitdaging ligt er nu om dat incidentele geld te gebruiken voor structurele verandering. Want Corona en lockdown hebben ons ook duidelijk gemaakt dat er iets fundamenteels fout zit in de wijze waarop wij het onderwijssysteem in Nederland hebben vorm gegeven en de wijze waarop we het nu uitvoeren. Strakke planning (methodieken), uniformiteit, summatief toetsen, lineair en gericht op de collectieve groep. Het individuele kind is daarin niet zichtbaar.

Het is daarom tijd om een transitie in gang te zetten van het bestaande onderwijssysteem naar een hybride en rijk leef-, speel-, leer- en werkklimaat voor kinderen en volwassenen. Een klimaat waarin talentontwikkeling van kinderen centraal staat, met en van elkaar leren, leren in de wereld. Waarin kinderen worden begeleid tot zelfstandigheid, (zelf)reflectie en hun ontwikkeling bijhouden in een portfolio. Deze omschakeling vraagt visie, tijd en geld. Gebruik het extra incidentele geld als transitiegeld voor deze periode. Zet nu de stap. Wij hebben het geluk van onze kinderen in onze handen. Samen bouwen aan een hybride en rijk ontwikkelklimaat voor kinderen.

Partners en ambassadeurs van de Vereniging Netwerk Kindcentra hebben ervaring met deze transitie op de werkvloer en zijn graag bereid hun kennis en ervaring met iedereen te delen.

Adrie Groot

Secretaris VNK

www.netwerkkindcentra.nl